Jak powstaje wynik.
Dane, obliczenia i założenia.
SZACUN porównuje budynek przed i po wskazanych pracach. Najpierw wyznacza potrzeby energetyczne, następnie koszty, a na końcu finansowanie i opłacalność. Poniżej opisujemy tę kolejność oraz wpływ danych, które podajesz.
Założenia obliczeń: stan na 8 września 2026. Zakres dokumentacji i zgodność wersji →
1. Opisz budynek i jego obecny stan
Krok 2: Określ stan obecny — zobacz w kontekście formularza →
Analiza zaczyna się od opisu tego, co istnieje dzisiaj. Dopiero na tej podstawie można obliczyć, co zmienią kolejne prace. Wcześniejsze ocieplenie, wymiana okien i modernizacja instalacji należą do stanu obecnego — ich efektu nie przypisuje się ponownie planowanej inwestycji.
| Etap | Co uwzględnia SZACUN |
|---|---|
| Dane potrzebne do analizy | Ogrzewana powierzchnia, okres budowy, przeznaczenie i konstrukcja budynku, liczba użytkowników, obecne źródła ogrzewania i ciepłej wody, wentylacja oraz sposób użytkowania. |
| Dane uzupełniające | Typ budynku, liczba kondygnacji, dokładna lokalizacja, powierzchnie ścian, dachu, podłogi, okien i drzwi oraz zakres wcześniejszych ulepszeń. |
| Co robi system | Łączy informacje w opis jednego budynku. Informacje o kliencie i numer sprawy służą przypisaniu analizy; nie zwiększają ani nie zmniejszają zużycia energii. |
| Co otrzymujesz | Podstawę porównania przed i po modernizacji. Techniczna lista pól obowiązkowych zależy od wybranego sposobu przekazania danych. |
2. Uzupełnij brakujące informacje
Krok 1: Opisz nieruchomość — zobacz w kontekście formularza →
Jeśli brakuje szczegółu, model w przewidzianych miejscach korzysta z oszacowania. Nie ma jednej wspólnej zasady dla wszystkich braków. Podana liczba zero, odpowiedź „nie” i brak odpowiedzi mogą prowadzić do różnych wyników.
| Etap | Co uwzględnia SZACUN |
|---|---|
| Klimat | W pierwszej kolejności używana jest wskazana stacja pogodowa. Przy jej braku system dobiera stację z dwóch pierwszych cyfr kodu pocztowego. Gdy taki dobór się nie powiedzie, przyjmuje Warszawę. |
| Wielkości budynku | Podane powierzchnie poszczególnych części budynku zastępują odpowiednie oszacowania. W pozostałych przypadkach wykorzystywane są powierzchnia ogrzewana, typ budynku i liczba kondygnacji. |
| Liczba kondygnacji | Dla domu jednorodzinnego, bliźniaczego i szeregowego model przyjmuje jedną albo dwie kondygnacje; inne wartości w tym obliczeniu zastępuje dwiema. Dla pozostałych kategorii korzysta z podanej liczby, a przy braku przyjmuje dwie. |
| Ceny | Podana cena energii zastępuje cenę przyjętą w modelu. Przy braku standardu kosztowego stosowany jest poziom średni. |
| Znaczenie zera | Własny koszt równy zero może zostać zachowany. Przy braku lub zerowej liczbie rat obecne ustawienie zastępcze wynosi zero, a obliczenie raty zwraca wtedy zero. Nie oznacza to braku zobowiązania. Brak wyniku nie powinien być przedstawiany jako zero. |
3. Oblicz energię potrzebną przed pracami
Krok 3: Zrozum wynik obecnego budynku — zobacz w kontekście formularza →
Najpierw system szacuje potrzeby samego budynku. Następnie uwzględnia sprawność ogrzewania i przygotowania ciepłej wody. Dzięki temu rozróżnia energię potrzebną w pomieszczeniach od energii dostarczanej do urządzeń.
| Etap | Co uwzględnia SZACUN |
|---|---|
| Ogrzewanie | Punktem wyjścia są wartości dobrane do przeznaczenia, okresu budowy, typu, powierzchni i liczby kondygnacji. Uwzględniane są klimat, wcześniejsze ocieplenie i stolarka oraz sposób użytkowania. |
| Ciepła woda | Podstawowe zapotrzebowanie wynika z powierzchni i zużycia wody przypisanego do przeznaczenia budynku. Przyjmuje się podgrzanie o 45°C. Liczba mieszkańców nie jest samodzielnym mnożnikiem tego obliczenia; ma znaczenie m.in. przy kolektorach słonecznych. |
| Straty urządzeń | Potrzeby cieplne są dzielone przez sprawności systemów. Dochodzi energia urządzeń pomocniczych oraz odpowiednie zmniejszenie zużycia wynikające ze sterowania. |
| Oświetlenie | Uwzględniane jest dla obsługiwanych kategorii niemieszkalnych. Zero w tej pozycji dla domu nie oznacza, że mieszkańcy nie zużywają prądu. |
| Wynik | Energia użytkowa (EU) opisuje potrzeby budynku. Energia końcowa (EK) uwzględnia działanie instalacji. Energia pierwotna (EP) dodatkowo uwzględnia sposób pozyskania użytych nośników energii. |
4. Wprowadź planowane prace
Krok 4: Zaplanuj modernizację — zobacz w kontekście formularza →
System zaczyna od stanu obecnego i uwzględnia wyłącznie działania włączone do analizowanego wariantu zgodnie z regułami danego rodzaju prac. Następnie ponownie oblicza potrzeby budynku i działanie instalacji.
| Etap | Co uwzględnia SZACUN |
|---|---|
| Wejście | Wybór rodzaju prac, docelowe rozwiązanie i zakres: udział powierzchni albo podana ilość robót. Samo wpisanie parametrów nie zastępuje wyboru realizacji danej modernizacji. |
| Ilość robót | Gdy dla danego działania podano m² prac, udział jest wyznaczany jako ilość prac podzielona przez powierzchnię danej części budynku, maksymalnie 100%. W innym przypadku używany jest podany udział. |
| Efekt ocieplenia i stolarki | Efekt zależy od przyjętego standardu budynku i rozmiaru prac. Dla standardów pośrednich stosowany jest efekt pośredni. Nie jest to obliczenie każdej rzeczywistej warstwy ściany czy dachu. |
| Łączenie efektów | Kolejne zmniejszenia potrzeb są stosowane do pozostałego zapotrzebowania. Nie dodaje się wszystkich procentów do siebie. |
| Instalacje | Wymiana źródła może zmienić sprawność i rodzaj energii. Sam wybór modernizacji instalacji nie zawsze zmienia sprawność na wartość przewidzianą dla nowego źródła. |
| Wynik | Nowe EU, EK i EP oraz różnica względem stanu obecnego. Zmiana źródła może obniżyć EK albo EP bez takiej samej zmiany EU. |
5. Uwzględnij produkcję energii na miejscu
Panele fotowoltaiczne wytwarzają energię elektryczną, a kolektory słoneczne dostarczają ciepło do przygotowania wody. Nie są zamienne. Produkcja energii, jej wykorzystanie, zmniejszenie kosztu i wpływ na EP są liczone osobno.
| Etap | Co uwzględnia SZACUN |
|---|---|
| Fotowoltaika | System rozróżnia instalacje istniejące i planowane, na dachu oraz na ścianach. Liczba paneli jest przeliczana na moc, a następnie na roczną produkcję przy użyciu parametrów modelu. |
| Magazyn | Nie produkuje energii. W modelu zwiększa przyjęty udział wykorzystania produkcji PV z 35% do 75%. To uproszczenie roczne, nie wynik godzinowej symulacji. |
| Ciepła woda | Ciepło z kolektorów zmniejsza energię pokrywaną przez pozostałe źródło w odpowiednim miejscu obliczenia; ta część wyniku nie może spaść poniżej zera. |
| Wynik i granica | Otrzymujesz modelową produkcję, udział energii odnawialnej i wpływ na wybrane wyniki. Nie należy odejmować całej produkcji PV od każdej pozycji zużycia energii. Model nie wylicza rozliczeń z dostawcą energii godzina po godzinie. |
6. Przelicz energię i prace na pieniądze
Roczny koszt energii i jednorazowy koszt modernizacji odpowiadają na różne pytania. Pierwszy opisuje użytkowanie budynku, drugi — wydatek na wykonanie prac.
| Etap | Co uwzględnia SZACUN |
|---|---|
| Koszt energii | Ilość energii potrzebnej do ogrzewania, ciepłej wody i uwzględnionego oświetlenia jest przeliczana na właściwy nośnik i mnożona przez jego cenę. Osobno uwzględniana jest korzyść z PV. |
| Oszczędność roczna | Koszt przed pracami minus koszt po pracach. Podział przez 12 daje średnią miesięczną, nie rachunek na każdy miesiąc. |
| Nakład inwestycyjny | Koszt prac wynika z ich ilości i przyjętych cen. Zestawienie obejmuje 21 kategorii. Własna kwota dla kategorii, także zero, może zastąpić jej oszacowanie. |
| Ważne rozróżnienie | Własny koszt prac nie zmienia ich efektu energetycznego. Po zastąpieniu kosztu własną kwotą nie należy oczekiwać, że prezentowana ilość pomnożona przez cenę modelową odtworzy tę kwotę. |
| Wynik | Roczne koszty przed i po, oszczędność oraz jednorazowy nakład. Nie jest to pełny rachunek gospodarstwa: poza zakresem pozostaje m.in. pełne zużycie urządzeń domowych i chłodzenie. |
7. Ustal wsparcie i kwotę finansowania
Model osobno pokazuje wybrane warunki uzyskania wsparcia, obliczoną kwotę i kwotę uwzględnioną w finansowaniu. Dodatnia kwota nie zawsze oznacza spełnienie sprawdzanych warunków.
| Etap | Co uwzględnia SZACUN |
|---|---|
| Podstawa wsparcia | Dla poszczególnych instrumentów używane są odrębne grupy kosztów, limity i warunki efektu energetycznego. Kwoty netto, kwoty z VAT 8% i kwoty z VAT 23% nie są jedną wspólną podstawą. |
| Własne koszty | Zmiana własnego kosztu inwestycji nie aktualizuje automatycznie wszystkich podstaw używanych do obliczania wsparcia. Dlatego po takiej zmianie trzeba ponownie przeczytać oba zestawienia. |
| Koszt po wsparciu | Od nakładu odejmowane jest wybrane wsparcie ujęte w podstawowym obliczeniu. Wynik nie może być ujemny. EkoMAX i wycena białych certyfikatów nie są tu automatycznie odejmowane. |
| Kredyt i rata | Od kosztu po wsparciu odejmowany jest uwzględniony wkład własny. Pozostałość jest kwotą kredytu. Rata zależy od tej kwoty, oprocentowania i liczby rat. Przy zerowym oprocentowaniu jest to kwota kredytu podzielona przez liczbę rat. |
| Wynik i granica | Koszt po wsparciu, wkład, kredyt, rata, suma spłat i odsetki. Wynik nie obejmuje prowizji, ubezpieczeń ani harmonogramu wypłaty dotacji. Nie potwierdza prawa do programu lub oferty banku. |
8. Oceń opłacalność i przeczytaj ograniczenia
Opłacalność inwestycji i wysokość raty to odrębne oceny. Zmiana okresu kredytu może zmienić ratę, choć zakres prac i oszczędność energii pozostają takie same.
| Etap | Co uwzględnia SZACUN |
|---|---|
| Prosty czas zwrotu | Nakład dzielony przez dodatnią roczną oszczędność. Pokazuje, ile lat oszczędności o niezmiennej wysokości odpowiada nakładowi. |
| Uproszczony czas zwrotu | Model dodatkowo koryguje tę relację stosunkiem stopy dyskontowej do wzrostu cen i ogranicza wynik do 0–30 lat. Nie wyznacza w ten sposób dokładnego roku odzyskania wydatków. |
| Znaczenie 30 lat | Ta wartość może oznaczać brak dodatniej oszczędności, niedodatni wzrost cen albo górne ograniczenie obliczenia. Nie jest prognozą zwrotu dokładnie po 30 latach. |
| Wartość oszczędności w czasie | NPV porównuje przyjętą dzisiejszą wartość przyszłych oszczędności z nakładem. System zakłada wzrost cen i przelicza przyszłe kwoty stopą dyskontową. Raty kredytu nie są odejmowane co roku w tej ocenie. |
| Brak wyniku | Przy równej stopie dyskontowej i wzroście cen obecny wzór NPV może zwrócić brak wartości. Takiego braku nie należy zastępować zerem. |
| Dodatkowe wyniki | Emisje dotyczą użytkowania energii. Moc i zalecenia urządzeń wymagają sprawdzenia przed doborem. Szacowana zmiana wartości nieruchomości nie jest wyceną bankowego zabezpieczenia. |
Założenia liczbowe przyjęte w modelu
Poniższe wartości zostały sprawdzone w źródle 8 września 2026. Są parametrami kalkulacji, a nie aktualną ofertą rynkową ani prognozą.
| Założenie | Przyjęta wartość | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Temperatura odniesienia | 20°C | Dostosowanie ogrzewania do klimatu. |
| Podgrzanie wody | 45°C różnicy temperatur | Potrzeby ciepłej wody. |
| Panel PV | 450 W i 1,5 m² | Przeliczenie liczby paneli. |
| Wykorzystanie produkcji PV | 35%; z magazynem 75% | Uproszczone obliczenie roczne. |
| Ceny energii | Prąd 1,20 zł/kWh; gaz 3,40 zł/m³; ciepło sieciowe 230 zł/GJ; olej 6,70 zł/l; biomasa 1 800 zł/t; węgiel 1 500 zł/t. | Ceny brutto zastępowane podanymi cenami własnymi. |
| Okres analizy | 25 lat | Ocena oszczędności w czasie. |
| Wzrost cen i dyskonto | 8% i 4% rocznie | Założenia oceny ekonomicznej. |
| Zastępcze parametry kredytu | 0% i 0 rat w odczytanej konfiguracji | Brak dodatniej liczby rat daje ratę równą zero. Nie jest to potwierdzenie bezpłatnego finansowania; podaj warunki kredytu. |
Jak uczciwie przedstawić wynik klientowi
Pokaż dane podane przez użytkownika, najważniejsze założenia zastępcze, zakres prac i wyniki przed oraz po modernizacji. Oddziel energię, koszty inwestycji i finansowanie. Podaj jednostkę i wyjaśnij brak wyniku.
Nie przedstawiaj sformułowania „brak zmian” jako dowodu, że budynek nie wymaga modernizacji. W części opisów model jedynie informuje, że danego działania nie wybrano.
Przy porównaniu wariantów zachowaj ten sam budynek, warunki użytkowania i ceny. Zmianę cen, zakresu prac i finansowania pokazuj jako świadome zmiany założeń. Zachowaj dane i oznaczenie wersji obliczenia.
SZACUN wspiera wstępną ocenę przedsięwzięcia. Nie zastępuje świadectwa charakterystyki energetycznej, audytu energetycznego, projektu ani indywidualnego doboru urządzeń.